Skip to content

Veranderen in de zorg, dat doe je samen

17/12/2010

Bron beeld: zorginnovatieplatform.nl

We hebben op deze website al meerdere blogs gewijd aan verandering. Zo schreven we over ‘Veranderen, hoe doe je dat?’, ‘Co-creatie van verandering’ en ‘Verandering niet te managen?’.

Algemene tips?
Deze blogs zijn niet sector-specifiek. Veranderen is altijd een proces dat de nodige energie en aandacht vergt en daar bestaan best een soort ‘algemene tips’ voor. Maar, bedachten wij, als er één sector is die de laatste jaren veel met veranderingen te maken heeft, dan is het wel de zorg. En kun je op het veranderingsproces in de zorg eigenlijk wel ‘algemene tips’ loslaten?

Samenleving verandert, de zorg moet mee
De marktwerking in de zorg heeft de nodige impact. Voor elke sector die dit proces heeft doorgemaakt is het heftig gebleken, maar bij de zorg – een ‘zachte’ sector, menselijkheid en zorg voor anderen staat voorop – is de komst van keiharde bedrijfsdoelstellingen misschien nog wel heftiger. Veel ziekenhuizen zijn daarnaast gefuseerd. En waar lezen we niet over het arbeidstekort waar de zorg nu al mee kampt, maar in de toekomst helemaal mee te maken krijgt? Dit zijn ook nog eens geen veranderingen die zorginstellingen zichzelf opleggen. Ze krijgen ermee te maken en moeten er iets mee. Heel anders natuurlijk, dan een bedrijf dat er zelf voor kiest (al dan niet vanwege economische omstandigheden) te reorganiseren.

Verandering in zorginstellingen
Wij gingen op zoek naar literatuur over veranderingsprocessen in de zorg en stuitten op het artikel ‘De aard van zorgprocessen bepaalt de veranderkundige weg in zorginstellingen’ van Peter van den Boom en Ingrid van Nieuwkoop op Menscentraal.nl. Wat schrijven zij over veranderprocessen in de zorg?

Menselijkheid versus productiviteit
Allereerst concluderen Nieuwkoop en Van den Boom dat het van cruciaal belang is evenwicht te vinden tussen het menselijke van de zorg en het harde van productiviteitseisen. “Economisering en controlemaatregelen zijn niet gepaard gegaan met vertrouwen naar de werkvloer. […] Daardoor hebben we het niet meer over inspiratie in de zorgrelatie en nemen cultuurziekten toe. Zorgverleners zijn te nadrukkelijk een verzameling fte’s in een bedrijfkundige rekensom. De menselijke maat is zoek.”

Draagvlak creëren
In dat kader verbazen zij zich over het veranderkundige model van Kotter, waarin het creëren van draagvlak pas bij stap 7 (van de 10) aan de orde komt. Tot dat punt gaat verandering kennelijk alleen over ratio, over feiten en over bedrijfskundige modellen. Nieuwkoop en Van den Boom schrijven: “Rationeel management verlokt niet tot betrokkenheid, participatie, flexibiliteit en omgevingssensibiliteit.” Terwijl daarin nu juist de kracht schuilt van zorginstellingen.

Partnerschap
Daarom is partnerschap bij verandermanagement volgens Nieuwkoop en Van den Boom nodig. Iedereen moet betrokken worden bij het veranderproces en zich eigenaar voelen van hetgeen nodig is voor de organisatie. Reflectie, debat en concretisering staan centraal gedurende het hele proces en zorgverleners moeten een participerende stem hebben in visieontwikkeling en de doorvertaling naar de zorgpraktijk. Dat betekent dus ook: investeren in bijeenkomsten.

Deelnemer zijn
Nieuwkoop en Van den Boom merken in de praktijk dat er altijd excuses worden verzonnen om bovenstaande niet te doen. De werkvloer zou niet in staat zijn tot strategisch inzicht en er zou geen tijd zijn voor dergelijke processen. Onzin, zeggen zij. Verandering kan alleen slagen als de kloof tussen het bestuur en de zorgprofessionals wordt overbrugd en dat doe je door de medewerkers serieus te nemen. En niet wat er bedacht is staat voorop, maar hetgeen je samen gaat doen dat is voortgekomen uit interactie. “Door participatie van zorgverleners krijgen we inhoudelijke bijdrage vanuit verschillende perspectieven. Op die wijze zijn zorgverleners niet meer de uitkomst van veranderkundige besluiten maar deelnemers.”

Wij zijn benieuwd, hoe zijn uw ervaringen met veranderingsprocessen in de zorg en welke tips zou u willen geven aan collega’s?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: